Szczepionki działają poprzez przygotowanie układu odpornościowego do rozpoznania patogenu zanim organizm zetknie się z faktycznym zakażeniem.
Szczepionki przeciwko COVID-19 wykorzystują różne technologie, ale ich ogólnym celem jest stymulacja odpowiedzi immunologicznej przeciwko SARS-CoV-2.
Na przykład szczepionki mRNA dostarczają tymczasowych instrukcji genetycznych, które pozwalają pewnym komórkom produkować nieszkodliwą wersję wirusowego białka kolczastego.
Układ odpornościowy rozpoznaje to białko jako obce i zaczyna rozwijać odpowiedź.
Inne technologie szczepionkowe wykorzystują inne metody prezentacji lub dostarczania antygenów wirusowych.
W rezultacie powstają elementy układu odpornościowego, które potrafią rozpoznać wirusa.
Należą do nich:
- Przeciwciała.
- Komórki B pamięci.
- Limfocyty T.
- Inne składniki odpowiedzi immunologicznej.
Dlaczego pamięć immunologiczna jest ważna?
Układ odpornościowy nie reaguje po prostu na infekcję i od razu o wszystkim zapomina.
Po szczepieniu niektóre komórki układu odpornościowego mogą nadal rozpoznawać istotne składniki wirusa.
Jeśli dana osoba w przyszłości zetknie się z wirusem SARS-CoV-2, komórki pamięci mogą pomóc w szybszej i skuteczniejszej reakcji.
Może to zmniejszyć ryzyko przekształcenia się zakażenia w ciężką chorobę.
Jednakże immunitet nie jest absolutny.
Wirus może zmieniać się z czasem, a ochrona przed zakażeniem może się zmniejszać w miarę obniżania się poziomu przeciwciał.
To wyjaśnia, dlaczego osoby zaszczepione nadal mogą ulec zakażeniu.
Ważne jest, że ochrona przed zakażeniem i ochrona przed ciężką chorobą to nie to samo.
Szczepionki mogą zapewniać mniej trwałą ochronę przed zakażeniem, ale nadal zapewniać znaczącą ochronę przed poważnymi powikłaniami.
5. Dlaczego osoby zaszczepione nadal mogą zarazić się COVID-19
Jednym z najczęstszych nieporozumień dotyczących szczepień przeciwko COVID-19 jest przekonanie, że osoby zaszczepione nigdy nie powinny ulec zakażeniu.
Nigdy nie było to realistyczną gwarancją.
Szczepionki nie stanowią idealnej bariery zapobiegającej przedostaniu się wszystkich cząsteczek wirusa do organizmu.
Zamiast tego pomagają przygotować układ odpornościowy do reakcji.
Istnieje kilka czynników, które wyjaśniają, dlaczego dochodzi do zakażeń przełomowych.
Zmiany w wirusie
Wirus SARS-CoV-2 ewoluował w różne warianty.
Mutacje mogą zmieniać strukturę białek wirusowych, w tym białka kolczastego, będącego celem wielu szczepionek.
Niektóre warianty nabyły zdolność częściowego unikania przeciwciał wytworzonych w wyniku wcześniejszego szczepienia lub zakażenia.
Może to zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia zakażeń przełomowych.
Spadające poziomy przeciwciał
Poziom przeciwciał zazwyczaj zmniejsza się z czasem po szczepieniu.
Jest to normalna cecha odpowiedzi immunologicznej.
Pamięć immunologiczna może jednak utrzymywać się nawet wtedy, gdy stężenie krążących przeciwciał spada.
To jeden z powodów, dla których ochrona przed poważnymi chorobami może okazać się trwalsza niż ochrona przed zakażeniem.
Różnice indywidualne
Ludzie nie reagują na szczepionki w ten sam sposób.
U osób starszych i osób z osłabionym układem odpornościowym reakcje mogą być mniej silne.
Niektóre metody leczenia i przewlekłe schorzenia mogą również wpływać na ochronę immunologiczną.
Z tych powodów szczepienie nie zapewnia jednakowej ochrony każdemu.
Przełomowe zakażenie nie oznacza automatycznie, że szczepionka zawiodła. Szczepionka może jednak pomóc złagodzić przebieg choroby.
6. Jak szczepienie może zmniejszyć ryzyko ciężkiego zapalenia płuc
Głównym celem szczepień przeciwko COVID-19 jest ograniczenie ryzyka ciężkiego przebiegu choroby.
Gdy układ odpornościowy skuteczniej rozpoznaje wirusa SARS-CoV-2, może opanować infekcję zanim dojdzie do poważnych uszkodzeń.
Może to zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia poważnych powikłań.
Szczepienia mogą pomóc obniżyć ryzyko:
- Ciężka choroba układu oddechowego.
- Hospitalizacja z powodu COVID-19.
- Przyjęcie na oddział intensywnej terapii.
- Śmierć z powodu COVID-19.
Stopień ochrony zależy od kilku czynników.
Należą do nich rodzaj szczepionki, liczba i czas podania dawek, krążące warianty, wcześniejsze zakażenia, wiek i stan odporności.
Szczepienie nie gwarantuje uniknięcia hospitalizacji.
Jednakże duże badania populacyjne i badania kliniczne wykazały, że szczepionki przeciwko COVID-19 odgrywają ważną rolę w zmniejszaniu ciężkich skutków, szczególnie w okresach, gdy ludzie są narażeni na wysokie ryzyko.
Dlaczego ma to znaczenie dla płuc?
Jeśli układ odpornościowy opanuje infekcję wirusową zanim przekształci się ona w poważną chorobę dolnych dróg oddechowych, płuca mogą doświadczyć mniej poważnego stanu zapalnego.
Może to zmniejszyć prawdopodobieństwo rozległego zajęcia płuc.
Ważne jest, aby zrozumieć, że szczepienie nie powoduje bezpośredniej naprawy uszkodzonej tkanki płucnej.
Zamiast tego pomaga zmniejszyć ryzyko, że infekcja rozwinie się w ciężką chorobę mogącą uszkodzić tkankę.
7. Dlaczego osoby niezaszczepione mogą być bardziej narażone na ciężki przebieg COVID-19
Zanim pojawiły się szczepionki przeciwko COVID-19, populacja globalna wykazywała niewielką lub żadną odporność na SARS-CoV-2 po szczepieniu.
Stworzyło to warunki, w których wirus mógł wywołać poważne choroby wśród wielu grup populacji.
Osoby niezaszczepione na ogół nie wykazywały dodatkowej odporności, jaką zapewnia szczepienie.
Badania przeprowadzone w trakcie pandemii wykazały, że wśród osób niezaszczepionych odsetek ciężkich przypadków COVID-19 był wyższy niż wśród osób zaszczepionych, zwłaszcza w okresach, gdy szczepionki zapewniały silną ochronę przed hospitalizacją.
Jednak status szczepień nigdy nie był jedynym czynnikiem.
U niezaszczepionej młodej i zdrowej osoby przebieg choroby może być łagodny.
U zaszczepionej osoby starszej, cierpiącej na przewlekłe schorzenia, choroba nadal może mieć ciężki przebieg.
Ryzyko zależy od interakcji wielu czynników.
Co się dzieje, gdy wirus dotrze do dolnych dróg oddechowych?
U niektórych pacjentów zakażenie wirusem SARS-CoV-2 może wywołać rozległy stan zapalny w płucach.
Komórki układu odpornościowego przemieszczają się do zainfekowanych tkanek, aby zwalczyć infekcję.
Mimo że reakcja ta jest konieczna, nadmierna lub źle regulowana reakcja zapalna może prowadzić do uszkodzenia tkanek.
W pęcherzykach płucnych może gromadzić się płyn.
Ściany pęcherzyków płucnych mogą ulec zapaleniu.
Naczynia krwionośne w płucach również mogą zostać dotknięte.
W ciężkich przypadkach u pacjenta może rozwinąć się zespół ostrej niewydolności oddechowej, powszechnie znany jako ARDS.
ARDS to poważne schorzenie, w którym rozległy stan zapalny i uszkodzenie płuc sprawiają, że wymiana tlenu jest niezwykle utrudniona.
Pacjenci mogą wymagać intensywnego wsparcia oddechowego.
Jest to jedno z najniebezpieczniejszych powikłań związanych z ciężkim przebiegiem COVID-19.
8. Zrozumienie zespołu ostrej niewydolności oddechowej
Zespół ostrej niewydolności oddechowej jest ciężką postacią niewydolności oddechowej.
Może wystąpić po przebyciu różnego rodzaju poważnych chorób lub urazów, w tym ciężkiego zapalenia płuc.
U pacjentów z COVID-19 może rozwinąć się zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), gdy rozległy stan zapalny płuc uszkodzi barierę pęcherzykowo-włośniczkową.
Zazwyczaj bariera ta pozwala na przemieszczanie się tlenu i dwutlenku węgla między pęcherzykami płucnymi a krwiobiegiem.
Gdy bariera ulegnie uszkodzeniu, płyn może przedostać się do przestrzeni powietrznych.
Zaburza to wymianę tlenu.
U pacjentów mogą wystąpić następujące objawy:
- Silna duszność.
- Szybki oddech.
- Niski poziom tlenu we krwi.
- Zwiększony wysiłek oddechowy.
- W niektórych przypadkach może wystąpić zamieszanie.
- Dysfunkcja narządów, gdy dostarczanie tlenu staje się niewystarczające.
