9-letnia Marise Chiverella została porwana i zamordowana w 1964 roku, gdy szła do szkoły. Ponad 250 śledczych, 9000 przesłuchań, 57 lat — nic.
18 marca 1964 roku, tuż po godzinie 13:00, 38-letni mężczyzna o nazwisku Arthur Robinson jechał polną drogą odchodzącą od Hazleton Municipal Airport Road, w okolicy Millsville, na północny zachód od lotniska. Droga prowadziła do opuszczonej kopalni odkrywkowej, która stała się wysypiskiem śmieci. Robinson przyjechał, aby pozbyć się ładunku popiołu.
Zaparkował, wysiadł i podszedł do krawędzi nasypu. Dwadzieścia sześć stóp niżej, pośród śmieci, zobaczył małe, martwe ciało. Nie wysypał prochów. Wsiadł z powrotem do samochodu, pojechał prosto do domu i zadzwonił na policję stanową Pensylwanii.
Szczątki wkrótce zidentyfikowano jako należące do Marise Chiverelli, 9-letniej dziewczynki, która zaginęła wcześniej tego dnia. Dr Julius Folz, patolog ze Szpitala Stanowego Hazleton, przeprowadził sekcję zwłok. Stwierdził, że dziecko padło ofiarą napaści seksualnej i zmarło w wyniku uduszenia. Śledczy wiedzieli, że muszą znaleźć sprawcę, zanim zaatakuje ponownie.
W obławie, która nastąpiła, wzięło udział ponad 250 śledczych, którzy przemierzyli dziesiątki tysięcy mil i przesłuchali ponad 9000 osób. Po drodze odkryli niepokojącą liczbę drapieżników, z których każdy najwyraźniej był zdolny do popełnienia przestępstwa. Żadnego z nich nie udało się powiązać z tą zbrodnią na podstawie niezbitych dowodów.
Przez prawie 60 lat morderstwo Marise pozostawało nierozwiązane. Znani zabójcy, tacy jak Golden State Killer i BTK, zostali ostatecznie postawieni przed sądem, podczas gdy jej sprawa kryła się w cieniu. W 2022 roku policja wskazała podejrzanego, a prawda okazała się dziwniejsza, niż sugerowały to dokumenty.
Detektywi rzeczywiście natknęli się na poszukiwanego mężczyznę i nigdy się o tym nie dowiedzieli. Sprawę ostatecznie rozwiązał nastolatek o niezwykłym umyśle do rozwiązywania zagadek, który dostrzegł to, czego nikt inny nie potrafił.
Marise Anne Chiverella urodziła się w Święto Dziękczynienia w 1954 roku w stanie Nowy Jork, jako córka Carmen i Mary Chiverella. Para miała pięcioro dzieci. Rodzina mieszkała w małym bliźniaku przy Alter Street 533 w Hazleton, tuż obok Little Market, skromnego sklepu spożywczego, którego właścicielką i zarządcą była Carmen.
Już w wieku dziewięciu lat Marise pomagała ojcu w sklepie. Wypełniała półki, wydawała resztę i witała klientów cichym, nieśmiałym uśmiechem. Była drobna, ważyła zaledwie 23 kilogramy, ale szybka i sprawna. Krewni nazywali ją „małą mamą”, bo nieustannie pomagała w domu.
Uczęszczała do szkoły parafialnej św. Józefa i codziennie uczęszczała na mszę świętą. Należała do organizacji Junior Catholic Daughters of America. Kiedy bawiła się w przebieranki w domu, nie grała księżniczki ani gwiazdy filmowej. Grała zakonnicę ze splecionymi dłońmi i kawałkiem materiału na głowie. Jej marzeniem było wstąpienie do Kościoła.
Jej brat Ronald wspominał później, że zawsze się uśmiechała. Ciotka nazywała ją aniołem dla wszystkich, którzy ją znali. Według wszystkich relacji była uosobieniem niewinności: cicha, zamyślona i życzliwa.
Rankiem 18 marca 1964 roku, gdy ulice Hazleton zaczęły się poruszać, Marise szykowała się do szkoły. Było święto, święto jednej z zakonnic, i spakowała dwie puszki owoców, żeby przynieść je w prezencie. Zazwyczaj chodziła do szkoły z bratem i siostrą. Tego dnia chciała przybyć wcześniej, żeby móc wręczyć prezent przed mszą świętą o 8:00.
Marise bała się psów i to był jeden z powodów, dla których nigdy nie spacerowała sama. Ale tego ranka chciała być odważna, żeby okazać wdzięczność nauczycielce. Po raz pierwszy wyszła z domu sama. Nigdy nie dotarła do szkoły, a Hazleton już nigdy nie będzie takie samo.
Wiadomość o jej śmierci wstrząsnęła miastem do głębi. Setki żałobników zgromadziły się w Domu Pogrzebowym Bonin. Siostry Katolickie zebrały się, aby odmówić różaniec. Koledzy z klasy, nauczyciele i rodziny parafialne z kościoła Najświętszej Krwi Chrystusa wypełniły ławki na mszy żałobnej.
Gdy mała, biała trumna była niesiona wzdłuż nawy, jej matka płakała w ramionach męża. Zanim trumna została zamknięta po raz ostatni, Mary pochyliła się i pocałowała córkę po raz ostatni.
Kapral Mark Baron, który później odziedziczył sprawę, ujął to prosto:
„Czy ci się to podobało, czy nie, twój styl życia zmienił się po 18 marca 1964 roku w Hazleton”.
Robert Gillespie, prokurator okręgowy hrabstwa Luzerne w latach 80., był uczniem liceum, kiedy to się stało. Jak powiedział, nawet wtedy czuł, jak strach rozprzestrzenia się po mieście niczym dym.
„Rodzice po prostu oszaleli ze zmartwienia o swoje dzieci”.
Ten niepokój nigdy tak naprawdę nie zniknął. Była to pierwsza tego typu zbrodnia w historii Hazleton i dla wielu mieszkańców podważyła ona przekonanie, że takie rzeczy się tu nie zdarzają. Rodzice zaczęli odprowadzać dzieci do szkoły. Drzwi zamykano przed zachodem słońca. Powstały lokalne grupy ochrony dzieci, a patrole policyjne wokół szkół wzrosły. Z czasem stało się jasne, że morderstwo Marise na stałe zmieniło charakter miasta.
Gdy rozpoczęła się obława, policja przeszukała okolicę i przesłuchała wszystkich. Przeprowadzili wywiady od drzwi do drzwi w okolicy Marise i sprawdzili znanych przestępców. Wyciągnęli listy nieobecności z liceum i rozmawiali z uczniami w całym Hazleton. Każdej dziewczynce zadano to samo pytanie:
„Czy od początku roku szkolnego w tym roku ktoś obcy do ciebie podszedł?”
Śledczy prześledzili trasę, którą Marise prawdopodobnie szła. Ostatni potwierdzony kontakt pochodził od jej kuzynki, Helen Slattery, która widziała ją idącą na wschód ulicą 4th Street, tuż na zachód od North Church Street, około 8:10 rano. To było około pięć minut po tym, jak wyszła z domu. Jej brat i siostra odeszli zaledwie chwilę po niej i to w jakiś sposób wystarczyło, by już jej nigdy więcej nie zobaczyli.
Czy to był ktoś przejeżdżający, czy, co gorsza, miejscowy? Ktoś, kto znał okolicę, wiedział o kopalni odkrywkowej, wiedział, kiedy dzieci chodzą do szkoły? Może ktoś, kogo Marise mogłaby zaufać, a przynajmniej się nie bać.
Niecały tydzień po morderstwie, 24 marca, policja w Scranton zatrzymała 44-letniego mężczyznę o nazwisku Sam Lavine pod zarzutem włóczęgostwa. Wszedł na komisariat w poszukiwaniu miejsca do spania i wspomniał, że pochodzi z Hazleton. To wystarczyło, by wszcząć alarm. Lavine powiedział lokalnej i stanowej policji, że w dniu znalezienia ciała Marise przebywał w Glen Cove w stanie Nowy Jork.
Władze nie spieszyły się z jego oddaleniem. Przebywał w więzieniu hrabstwa Lackawanna przez 30 dni, podczas gdy śledczy analizowali jego przeszłość. Mieszkał w chacie, wiązał koniec z końcem myjąc samochody i przebywał w szpitalach psychiatrycznych na Long Island. Po wyczerpującym dochodzeniu nic nie łączyło go ze zbrodnią.
Wczesnym rankiem 25 marca policja z West Hazleton zatrzymała mężczyznę grasującego w pobliżu Valmont, podejrzanego o podglądanie. Został zidentyfikowany jako Thomas D. Haynes, kierowca ciężarówki z Toledo w stanie Ohio, zatrzymany w pobliżu Susquehanna Boulevard. Haynes powiedział, że po prostu się kręcił, ale policja nie chciała ryzykować i przekazała go śledczym stanowym.
Upierał się, że w dniu morderstwa jeździł trasami w Ohio i Missouri. To alibi zostało sprawdzone i potwierdzone. Przyznał się do zarzutu włóczęgostwa i został ukarany grzywną, ale nic nie łączyło go ze sprawą Marise. Został przesłuchany, pobrano odciski palców i zwolniony.
27 marca, dziewięć dni po morderstwie, policja w Palmerton aresztowała 35-letniego Alberta R. Dennisa po niepokojącym zeznaniu naocznego świadka. Zagadywał on młode dziewczyny na ulicy i pytał o drogę do pobliskiej kolonii nudystów. Jedna z tych dziewcząt zgłosiła się, co doprowadziło do aresztowania pod zarzutem nieobyczajności. Nie pojawił się w pracy w dniu morderstwa, co pogłębiło podejrzenia.
Zapytany o Marise, Dennis zaproponował alibi, które okazało się prawdą. Jego brat wpłacił kaucję w wysokości 2000 dolarów. Jego zachowanie było, delikatnie mówiąc, niepokojące, ale oficjalnie został oczyszczony z zarzutów.
1 kwietnia, dwa tygodnie po morderstwie, policja zatrzymała 29-letniego Bruce’a Edwarda Hildebranda, byłego zmywaka w restauracji, który przyznał się do zabójstwa Marise. Początkowo zeznanie wydawało się wiarygodne. Wiedział, w co była ubrana i do której szkoły uczęszczała. Jednak ta informacja została już opublikowana w gazetach.
Śledczy byli ostrożni. Wypuścili go, ale nadal go obserwowali. Kilka dni później ponownie go zatrzymano, tym razem za pijaństwo i zakłócanie porządku. Za tym wybuchem agresji kryło się coś mroczniejszego. Hildebrand był w głębokiej depresji i później przyznał, że nikogo nie zabił. Po prostu chciał umrzeć.
Zbyt przerażony, by odebrać sobie życie, wierzył, że skazanie za morderstwo oznaczałoby dla niego karę śmierci. Badanie na wykrywaczu kłamstw potwierdziło, że jego zeznania były fałszywe. To był kolejny przygnębiający moment w całej tej sprawie, w której żal odbijał się echem nie tylko w rodzinie ofiary, ale czasem także w złamanych ludziach, którzy znaleźli się na marginesie.
2 kwietnia, nieco ponad dwa tygodnie po morderstwie, kolejna młoda dziewczyna przeżyła mrożące krew w żyłach spotkanie. Czternastoletnia mieszkanka Millsville szła na spotkanie ze znajomą w pobliżu drogi 309, gdy zauważyła mężczyznę stojącego przy słupie energetycznym. Podszedł do niej, chwycił ją za ramiona i powiedział:
„Nie przejmuj się.”
Walczyła. Uderzyła go w twarz, kopnęła i uciekła krzycząc, aż dotarła do domu sąsiada. Opisała napastnika jako mężczyznę o jasnych, kręconych włosach, ubranego w kurtkę z zamkiem błyskawicznym. Zniknął przed przyjazdem policji. Atak miał miejsce zaledwie kilka przecznic od miejsca, gdzie znaleziono ciało Marise. Czy to ten sam mężczyzna zaatakował ponownie, czy też był to przerażający zbieg okoliczności?
6 kwietnia policja aresztowała podejrzaną. Robert William Joseph Frederick Jr., 20-letni mieszkaniec Hazleton, odpowiadał rysopisowi dziewczyny – miał jasne, kręcone włosy i kurtkę z zamkiem błyskawicznym. Mieszkał tuż za szkołą St. Joseph’s, do której uczęszczała Marise. Przyznał się do winy, że złapał dziewczynę za ramiona i został oskarżony o napaść i pobicie.
W miarę jak pojawiały się kolejne szczegóły, historia ulegała zmianie. Frederick wyjaśnił, że pojechał do Millsville, aby spotkać się ze swoją dziewczyną. Kiedy odwołała spotkanie, pomylił 14-latkę z nią i poszedł za nią, aby złożyć wyjaśnienia. Dziewczyna, co zrozumiałe, przerażona, uciekła. Choć jego zachowanie było dziwne, ława przysięgłych hrabstwa Luzerne ostatecznie uniewinniła go, a związku ze śmiercią Marise nigdy nie znaleziono. Doszło do pomyłki w najgorszym możliwym momencie, gdy pogrążone w żałobie miasto desperacko domagało się sprawiedliwości, a podejrzenia wisiały w powietrzu.
14 kwietnia, prawie miesiąc po morderstwie, policja aresztowała 40-letniego Matthew Douglasa, który mieszkał niepokojąco blisko domu Chiverelli. Jego adres to Alter Street 655, ta sama ulica, przy której mieszkała Marise. Douglas właśnie przyznał się do zarzutów o naruszenie moralności, w które zamieszanych było dwóch chłopców z Hazleton w wieku 10 i 11 lat. Biorąc pod uwagę charakter przestępstwa i bliskość ofiary, policja działała szybko. 18 marca został szczegółowo przesłuchany w sprawie miejsca pobytu.
Pomimo czasu i miejsca, jego alibi przetrwało próbę. Został osadzony w więzieniu hrabstwa Luzerne zgodnie z pierwotnymi zarzutami, a śledczy nie znaleźli żadnego związku z morderstwem. Mimo to aresztowanie wstrząsnęło społecznością. Ilu niezrównoważonych psychicznie ludzi czaiło się w ich miasteczku? Odpowiedź brzmiała: o wiele więcej, niż ktokolwiek mógł przypuszczać.
19 maja 1964 roku, prawie dwa miesiące po zabójstwie, policja stanowa Pensylwanii opublikowała pierwszy portret pamięciowy mężczyzny, którego ich zdaniem można powiązać z zaginięciem Marise. Opierał się on na relacjach naocznych świadków, którzy widzieli białego mężczyznę, łysiejącego i szczupłego, z zapadniętą twarzą i ostrym wyrazem twarzy. Widziano go około godziny 8 rano w dniu zaginięcia Marise, jadącego na południe ulicą Vine Street, skręcającego w lewo w Fourth Street i parkującego między Sherman Court a Church Street. To był ostatni odcinek drogi, który Marise przeszła. Czas i miejsce zdarzenia były niepokojące. Mężczyzna zniknął. Policja apeluje do wszystkich, którzy go rozpoznali, o zgłoszenie się.
Dzień później, 20 maja, policja stanowa opublikowała kolejny szkic. Świadkowie zeznali, że widzieli mężczyznę między 8:45 a 9 rano w dniu morderstwa, jadącego jasnozielonym, starszym modelem samochodem po polnej drodze od miejsca, gdzie kilka godzin później znaleziono ciało Marise. Został opisany jako biały mężczyzna w średnim wieku, o okrągłej, pulchnej twarzy i brązowych, siwiejących włosach, w okularach i czapce. Dla śledczych mógł być ostatnią osobą, która opuściła tę opustoszałą drogę, zanim stała się ona miejscem zbrodni.
Trzeci szkic, opublikowany 22 maja, przedstawiał mężczyznę poszukiwanego do przesłuchania za coś znacznie bardziej niepokojącego niż włóczęgostwo. Według policji, wszedł do domu kobiety w pobliżu dzielnicy Marise pod pretekstem udzielenia jej pomocy. Po wejściu do środka próbował ją zgwałcić. Uciekła i zgłosiła incydent, a następnie zauważyła go ponownie, wciąż kręcąc się w okolicy zaledwie kilka dni później.
Został opisany jako biały, około 25 lat, szczupły, ale nie chudy, schludnie ubrany, mówiący cicho i schludnie. Na pierwszy rzut oka wyglądał zwyczajnie. Jego zachowanie sugerowało co innego. Incydent wywołał kolejną falę strachu w społeczności. Czy był kolejnym, nieznanym drapieżnikiem w mieście, które wydawało się ich pełne, czy też człowiekiem, którego szukali? Policja mogła tylko czekać.
Czwarty i ostatni raport, również opublikowany 22 maja, przedstawiał mężczyznę, którego obecność wydawała się bardziej przemyślana i wyćwiczona. Świadkowie zeznali, że widywali go każdego ranka przez dwa tygodnie, zaparkowanego w tym samym wyblakłym czarnym Chevrolecie wzdłuż Fourth Street, między Sherman Court a Church Street, na tym samym odcinku, gdzie Marise była ostatnio widziana żywa. Został opisany jako biały mężczyzna w średnim wieku o szorstkiej, pomarszczonej twarzy i siwiejących brązowych włosach, krępej budowy, o szczupłej sylwetce robotnika i zaniedbanym wyglądzie.
Jego rutyna trwała do 18 marca. Tego dnia był w swoim zwykłym miejscu, obserwując. Po południu Marise zniknęła, a obserwatora już nigdy nie widziano. Stał się jedną z najbardziej niepokojących postaci w śledztwie.
6 lipca, prawie cztery miesiące po morderstwie, kolejna 9-letnia dziewczynka cudem uniknęła tego, co mogło być drugą tragedią. Idąc samotnie ulicą Carbon w Freeland, podszedł do niej mężczyzna, który zatrzymał czarnego Chevroleta na krawężniku. Pobiegła na wschód ulicą Carbon w kierunku Washington, oglądając się tylko raz i widząc odjeżdżający samochód.
Powiedziała policji, że mężczyzna był niski i otyły, w średnim wieku i nosił okulary. Opis pasował do szkicu numer dwa, a samochód pasował do pojazdu, który widziano opuszczającego opuszczoną kopalnię odkrywkową. Nikt inny nie był świadkiem zamachu, nie było tablicy rejestracyjnej ani nazwiska. Słychać było jedynie głos dziewczyny, która prawdopodobnie cudem uniknęła losu Marise.
13 maja 1964 roku śledztwo przybrało przerażający i nieodwracalny obrót. Harold Rudolph Nicholas, 51-letni mieszkaniec Hazleton, został znaleziony martwy w podejrzanych okolicznościach. Mieszkał nieco ponad przecznicę od domu Chiverelli. Nicholas został przesłuchany na wczesnym etapie śledztwa po tym, jak podobno wielokrotnie obnażał się przed dziećmi.
Podczas przesłuchania na policji Nicholas początkowo twierdził, że nie wychodził z domu rano, kiedy Marise zniknęła. Potem się poślizgnął. Mimochodem wspomniał, jak zimno było na zewnątrz tego ranka – szczegół, o którym nie powinien wiedzieć, gdyby nie był na zewnątrz. Śledczy poprosili go o powrót na badanie na wykrywaczu kłamstw, na co się zgodził. W dniu badania nie pojawił się.
Policja znalazła go leżącego w samochodzie, martwego z powodu zatrucia tlenkiem węgla. Podłączył rurę wydechową tak, aby leciała bezpośrednio do kabiny. Dla wielu członków zespołu śledczego było to jak przyznanie się do winy, czyn człowieka na skraju ujawnienia, który wybrał śmierć zamiast odpowiedzialności. Jednak bez wariografu, zeznań i dowodów rzeczowych prokuratorzy nie mieli nic do roboty.
Nicholas stał się zarówno najbardziej podejrzaną postacią w sprawie, jak i tym, który uciekł, przynajmniej w oczach tych, którzy wierzyli w jego winę. Sprawa nigdy tego nie potwierdziła. Był najbliższą osobą, z jaką śledczy zetknęli się z zabójcą Marise, i w najbardziej podejrzany z możliwych sposobów zniknął na zawsze.
25 sierpnia 1964 roku, pięć miesięcy po morderstwie, policja podążyła tropem, który zaprowadził ich z Hazleton do Uniontown w Pensylwanii. Mężczyzna o nazwisku Robert Angler wszedł na komisariat policji i przyznał się do zabójstwa 15-letniej dziewczyny w Chicago. Biorąc pod uwagę brutalność tej zbrodni i gotowość Anglera do przyznania się do winy, śledczy nie mogli zignorować możliwości, że był on powiązany ze sprawą Chiverelli. Wysłano detektywa z Hazleton, aby go przesłuchał.
Po pełnym przesłuchaniu wyniki były jednoznaczne. Angler nigdy nie postawił stopy w Hazleton i nie miał żadnych powiązań z Marise, jej rodziną ani miastem. Jego zeznania były prawdziwe, ale dotyczyły innej zbrodni. W przypadku Marise były to kolejne drzwi, które otworzyły się tylko po to, by zatrzasnąć śledczym przed nosem.
12 marca 1965 roku, prawie rok po morderstwie, policja stanowa podążyła tropem z zakładu psychiatrycznego. Jeden z pacjentów szpitala twierdził, że zabrał z ciała dziecka medalion o tematyce religijnej. Śledczy wiedzieli, że ten szczegół nie pojawił się w gazetach. Rodzice Marise potwierdzili nawet, że posiadała medalion podobny do tego, który szczegółowo opisał pacjent.
Ujawnili jednak również, że Marise nie miała go na sobie w dniu, w którym opuściła dom. Łańcuszek się zerwał, a ona go zostawiła. Nadal znajdował się w posiadaniu rodziny. Był to jeden z najbardziej upiornych tropów w sprawie, a jedyne, co dowodził, to że nie każde przyznanie się do winy jest prawdziwe. Mimo to, niezależnie od tego, jak absurdalne było to twierdzenie i jak mało wiarygodne było źródło, każde z nich należało zweryfikować. W tak nierozwiązanej sprawie każdy szczegół mógł przybliżyć śledczym zabójcę, który, o ile im wiadomo, wciąż był na wolności.
W 1985 roku, ponad dwie dekady po morderstwie, pojawił się kolejny podejrzany. Chester Conrad, lat 59, został aresztowany pod zarzutem popełnienia wielu przestępstw przeciwko chłopcom. Był już znanym przestępcą z długą i niepokojącą przeszłością, obejmującą pobyty w więzieniu i pobyty w szpitalach psychiatrycznych. To, co policja znalazła w jego domu, naprawdę nimi wstrząsnęło. Jego dwupiętrowy dom z muru pruskiego przy Frank Street i Simon Block dostarczył dwie ciężarówki dowodów.
Wśród przedmiotów znajdowały się artykuły z czasopism o przestępstwach przeciwko nieletnim, torby i pudła z materiałami dla dorosłych oraz gumowe lalki. Były tam również wycinki z gazet dotyczące morderstwa Marise, przechowywane obok zbioru materiałów o wykorzystywaniu dzieci. Sugerowany związek istniał. Wyglądało na to, że to nie był po prostu mężczyzna z chorą obsesją, ale ktoś, kto od lat fiksował się na sprawie Marise.
Przez chwilę śledczy sądzili, że źródło koszmaru w końcu poznało nazwisko. W sądzie Conrad był wyraźnie niestabilny. Uderzył głową o biurko i krzyknął:
„Spójrz, jak traktują mnie jak zwierzę”.
Upierał się, że jego miejsce jest w szpitalu, a nie w więzieniu. Kiedy kaucja została ustalona na wyższą niż oczekiwano, popadł w jeszcze większą spiralę:
„Jeśli pójdę do więzienia, albo mnie zabiją, albo zakończę swoje życie”.
Ostatecznie nic nie łączyło go ze śmiercią Marise. Nie było zeznań, świadków ani dowodów rzeczowych. W 1986 roku Conrad został oficjalnie wykluczony. Był kolejną niepokojącą postacią odrzuconą jako podejrzany i kolejną przerażającą prawdą ujawnioną bez sprawiedliwości.
Policja stanowa Pensylwanii co roku wracała do tej sprawy. Gromadziła i zabezpieczała dowody. Gdy tylko technologia stała się dostępna, próbowali dopasować DNA z płynu ustrojowego pozostawionego na ubraniu Marise, ale bezskutecznie. W krajowej bazie danych CODIS nigdy nie znaleziono żadnego dopasowania. Przez cały ten czas szuflady z aktami stale się zapełniały: ponad 9000 kontaktów, ponad 4700 stron raportów policyjnych i dziesiątki tysięcy mil przebytych przez ponad 250 śledczych w ciągu prawie sześciu dekad.
Miasto się zmieniło. Ludzie się wyprowadzili. Wspomnienia blakły. Ale rodzina Chiverella nigdy nie straciła nadziei. Rodzeństwo Marise, teraz już dorosłe i z własnymi rodzinami, podtrzymywało jej pamięć. Udzielali wywiadów i dzielili się jej historią. Nigdy nie prosili o zemstę, tylko o prawdę. W końcu wydawało się to niemożliwe.
