Wielu badaczy sprzeciwia się zatem hipotezie, że została po prostu porwana przez opiekuńczego męża. Według ich wersji, sama decydowała, oceniając ryzyko dla swoich dzieci i majątku. Inni ostrzegają, że dowody na jej osobiste poglądy są skąpe, ponieważ większość zachowanych dokumentów została spisana przez mężczyzn.
Ostateczna decyzja zapadła w 1837 roku. Jai i jej synowie opuścili Florydę i udali się na Haiti. Udali się tam również inni krewni, a także byli niewolnicy, których zabrano do osady plantacyjnej założonej przez Kingsleya dla rodziny. Niektórzy zostali uwolnieni na mocy porozumień, które zobowiązywały ich do pracy w tym miejscu.
Ten ostatni szczegół jest kolejnym punktem spornym. Zwolennicy postrzegają ten układ jako autentyczną drogę wyjścia z niewoli. Krytycy twierdzą, że wolność związana z obowiązkami pracowniczymi przypomina raczej inną formę zależności niż wyzwolenie.
Sam Kingsley nie opuścił Florydy od razu. Nadal prowadził tam interesy i posiadał majątek, a także ogromny majątek, który zgromadził. Starał się żyć w dwóch światach jednocześnie – Floryda reprezentowała jego bogactwo, a Haiti przyszłość jego rodziny.
Potem nadszedł kolejny cios. Jego plantacja w Fort George została sprzedana w 1839 roku. Miejsce, w którym Jai niegdyś zarządzał sprawami rodziny, przestało do nich należeć, a rodzina, która wydawała się mocno zakorzeniona na Florydzie, rozproszyła się po całym świecie.
Kingsleyowi pozostała jeszcze jedna bitwa do rozegrania. Nawet po tym, jak Jai i jej synowie dotarli na Haiti, kwestia ich prawnych uprawnień nie zniknęła. Wiedział, że jego majątek zostanie ostatecznie podzielony, a jego dzieci odziedziczą, i wiedział, co prawo Florydy może zrobić z czarnoskórymi spadkobiercami.
Przygotował się więc na ewentualność, że rząd spróbuje odebrać mu to, co dla nich znaczył. Jego testament pozostawił po sobie słowa, które pokazały, jak zacięta stała się jego walka z prawami rasowymi na tym terytorium.
Ostrzegał swoje dzieci, że prawo może nigdy nie zapewnić im ochrony, na jaką zasługują. Namawiał je do uporządkowania własnej woli. I radził im, by szukały miejsca, w którym będą mogły żyć pod prawami, które nie będą uzależnione od koloru ich skóry.
Te słowa były czymś więcej niż radą. Były ostrzeżeniem. Kingsley zdawał się rozumieć, że śmierć nie zakończy walki, bo gdy już go zabraknie, przeciwnicy będą mogli ruszyć na jego majątek.
Mogliby kwestionować prawa Jaia i spadek po dzieciach. Mogliby też argumentować, że skoro rodzina była czarnoskóra, nie mają żadnych prawnych roszczeń do tego, co po nim zostało.
Tak właśnie się stało. Kingsley zmarł w 1843 roku, a następnie wybuchł spór prawny o jego majątek. W jego centrum znalazło się pytanie, które dziś brzmi niemal niewiarygodnie: czy kobieta, która kiedyś była legalnie zniewolona, może odziedziczyć majątek, który mąż celowo jej zostawił?
W tym miejscu popularna wersja historii wymaga jednej korekty. Często przedstawia się ją tak, jakby Jai walczyła wyłącznie z Haiti, oddalonego o tysiące mil. Historyczne relacje wskazują, że ostatecznie wróciła na Florydę, aby osobiście dochodzić swoich praw i ostatecznie wywalczyła większość należnych jej praw. Roszczenia jej dzieci zostały zakwestionowane przez białych krewnych Kingsleya, którzy argumentowali, że testament nie powinien obowiązywać.
Wynik tej szerszej walki sam w sobie jest przedmiotem debaty. Niektóre relacje podkreślają, że Jai zdobyła znaczące uznanie w systemie sądowniczym, który działał na jej niekorzyść, co interpretują jako dowód jej determinacji i umiejętności. Inne podkreślają, jak wiele rodzina straciła po drodze i jak głęboko szerszy klimat prawny wpłynął na to, co sąd był skłonny przyznać.
Spór nigdy nie dotyczył wyłącznie pieniędzy. Chodziło o to, czy rząd może zignorować wolę ojca ze względu na jego czarnoskóre dzieci. Chodziło o to, czy kobieta, która była kiedyś niewolnicą, mogła legalnie posiadać majątek.
Chodziło o to, czy zasady rasowe nowego amerykańskiego Południa zdołają sięgnąć wstecz i zniszczyć życie zbudowane pod hiszpańskim prawem. Rodzina przeprowadziła się na Haiti po części po to, by uniknąć tego właśnie niebezpieczeństwa. Dla tych, którzy wyjechali, wybór ten okazał się proroczy.
Haiti dało im miejsce do życia jako ludziom pochodzenia afrykańskiego, bez presji zaostrzonego systemu na Florydzie. Jednak Floryda nadal miała część dziedzictwa, więc rywalizacja trwała dalej.
Życie Jai przecinało trzy światy: Afrykę, Florydę i Haiti. Każdy ją zmienił, ale żaden nie wymazał. Na Haiti ona i jej dzieci uprawiały ziemię, zakładały firmy i tworzyły własną społeczność. Pozostawała w kontakcie z nieruchomością i bogactwem, które pomogła stworzyć.
Nie była już tylko młodą Afrykanką, której los zależał od decyzji jednego plantatora. Miała historię, dzieci, majątek i własne dziedzictwo. Ta przemiana może być najbardziej uderzającą częścią jej historii.
Rynek, na którym kupił ją Kingsley, miał ją zdefiniować, ale tak się nie stało.
Mimo to uczynienie ze Zephaniaha Kingsleya bohaterem byłoby zbyt proste, a uczciwe relacje tego unikają. Nie był abolicjonistą. Nigdy nie potępiał niewolnictwa, nadal posiadał ludzi i czerpał korzyści z systemu, który traktował ludzi jak własność.
Jego poglądy na temat rasy odzwierciedlały uprzedzenia jego czasów. Nawet jego argumenty na rzecz praw wolnych Afroamerykanów często opierały się na ideach hierarchii rasowej, a nie równości.
A jednak jego związek z Jai przyniósł coś niezwykłego jak na tamte czasy. Uwolnił ją i uznał za swoją żonę. Powierzał jej sprawy biznesowe i budował majątek dla ich rodziny. Kiedy amerykańskie prawo zaczęło zagrażać jego czarnoskórej żonie i dzieciom, sprzeciwił się.
Ta sprzeczność jest powodem, dla którego ta historia przetrwała. Historia rzadko obfituje w idealnych bohaterów i złoczyńców. Czasami kształtują ją głęboko wadliwi ludzie, podejmujący decyzje o konsekwencjach daleko wykraczających poza ich zamierzone cele.
Historii Jai nie można jednak sprowadzić do jego osoby. Nie była ona jedynie kobietą, którą uwolnił, ani po prostu jego żoną. Przetrwała już jedną z najokrutniejszych instytucji świata atlantyckiego i stała się aktywnym uczestnikiem życia gospodarczego i społecznego swojej rodziny.
